مقدمه:
ورود به دوره کارشناسی ارشد معمولاً فرصتهای استخدامی بالاتری در اختیار افراد قرار می دهد و امکان شکوفا شدن استعدادهای فرد را بطور گسترده تری فراهم می کند. از اینرو بسیاری از دانشجویان دوره های کارشناسی از همان ابتدا تمایل به ورود به دوره های تحصیلات تکمیلی دارند .
دوره کارشناسی ارشد (زیست شناسی) در ایران معمولاً شامل 24 واحد تئوری و 8 واحد پایان نامه است . این دوره معمولاً بین 2 تا 3 سال به طول می انجامد و از نظر اعتبار علمی مدرک فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد کشور تقریباً در تمام کشورهای دنیا معتبر است.
قسمت اصلی دوره کارشناسی ارشد در همه کشورهای دنیا از جمله ایران موضوع پایان نامه این دوره است . کیفیت پایان نامه و موضوع آن عامل مهمی در موفقیتهای علمی و شغلی بعدی افراد است. از اینرو انتخاب استاد راهنمای قوی و انتخاب موضوع جدید و خلاقانه در موفقیت دانشجویان دوره کارشناسی ارشد مهم است. اطلاعات لازم برای انتخاب صحیح موضوع پایان نامه در دوره کارشناسی حاصل می شود. این اطلاعات با شرکت در سمینارهای علمی یا مطالعه مقالات ارائه شده در این سمینارها و مطالعات گسترده در مورد زمینه های کاری و تحقیقاتی رشته تحصیلی در دوره لیسانس و مشورت با اساتید و دانشجویان تحصیلات تکمیلی و محققان مرتبط امکانپذیر است.
وجود امکانات مکفی جهت انجام پایان نامه و تنوع اساتید مشغول به کار در دوره کارشناسی ارشد دانشگاه فوق لیسانس نیز از عوامل دیگری است که در موفقیت شما در دوره کارشناسی ارشد می تواند مفید باشد.
سوالات متداول:
۱- آیا دانشجویان دانشگاههای شهرستانها نسبت به دانشگاههای بزرگ شانس کمتری برای موفقیت در کنکور کارشناسی ارشد ندارند؟
هر چند متأسفانه در طراحی سوالات کارشناسی ارشد بطور متوازن از اساتید تمام دانشگاههای کشور کمتر استفاده می شود اما این عامل آنقدر مهم نیست که تعیین کننده باشد زیرا سرفصلهای دروس دوره کارشناسی در سراسر دانشگاههای دولتی کم و بیش یکسان است و منابع معتبری که وجود دارد معمولاً برای همه در دسترس است. لذا دانشجویان شهرستانها با کمی تلاش می توانندجبران این تفاوت احتمالی را بنمایند.
تجربه نشان می دهد سطح دروس علمی دروس دانشگاههای شهرستانها و تازه تأسیس به هیچ وجه کمتر از سطح علمی دروس دانشگاههای بزرگ و معروف نیست و معمولاً اینگونه نیست که در دانشگاههای بزرگ تمام دروس توسط اساتید موفق ارائه شود و معمولاً هر دانشگاه یک یا چند استاد برجسته دارد که این موضوع برای همه دانشگاهها تقریباً صدق می کند.
به شخصه معتقدم مهمترین ضربه ای که دانشجویان دانشگاههای تازه تاسیس و کلاً شهرستانها از این موضوع می خورند ناشی از خود کم بینی غیر واقعی و کاذبی است که باعث می شود آنها با جسارت و اعتماد به نفس کمتری با مساله کنکور مواجه شوند. آمار قبولی در سالهای گذشته دوره های کارشناسی ارشد این موضوع را به خوبی نشان می دهد.
۲-چطور بخوانیم؟
باید اذعان نمایم علیرغم اینکه همه ما در لفظ به روشهای منطبق بر اصول علمی دلبستگی نشان می دهیم و خود را به عنوان افراد دانشگاهی به آن پایبند می نمایانیم عملاً در تصمیم گیریهای روزمره بر عادات و روشهائی تکیه داریم که بر حسب شرایطی که در آن قرار داشته ایم بطور ناخودآگاه آموخته ایم .مثلاً بعضی عادت داریم مطالب را با صدای بلند بخواینم یا... اما با یک بررسی ساده در می یابیم این روشها الزاماً بهترین روشها (علمی ترین روشها) نیستند مثلاً عادت به بلند خواندن عادت نامناسبی برای مطالعه محسوب می شود. معتقدم ما باید تمرین کنیم و بیاموزیم هر کاری را منطبق با روشهای علمی انجام دهیم. آری برای روش مطالعات اصول ثابت شده و مطمئنی وجود دارد که با آموختن این روشها بازده کار مطالعه خود را بالا تر می بریم . برای ما که افرادی هستیم که خواندن و آموختن جزء مهمی از زندگی ماست آموختن روشهای نوین و موثرتر مطالعه بسیار مفید تر و مهمتر ازافراد عادیست از اینرو توصیه می کنم در گام اول برای آمادگی آزمون کارشناسی ارشد ابتدا قدری در مورد روش مطالعه «مطالعه »کنید.
در مورد روشهای موثر و عادات مفید مرتبط با آن کتابهای زیادی نوشته شده است که معمولاً در تمام کتابخانه های دانشگاهها وجود دارد.
مرکز مشاوره دانشگاه تهران تعداد زیادی بروشورهای روانشناسی منتشر کرده است که در کلیه زمینه های مرتبط با زندگی دانشجوئی مطالب مفیدی دارد و تعداد قابل توجهی از این بروشورهای در مورد روش مطالعه موثر است برای مشاهده این بروشورها برروی شبکه اینرتنت به آدرس http://counseling.ut.ac.ir/page/Clean.html مراجعه کنید. مطالعه تمام این برشورها را به کلیه شما دانشجویان عزیز موکداً توصیه می کنم.
یکی از مهمترین نکات در مورد روش مطالعه خلاصه برداری است. معمولا افراد بعد از اینکه مطلب اصلی را مطالعه کرده و تسلط کافی به مفاهیم آن پیدا کرده باشند باید اقدام به خلاصه نویسی کند. خلاصه ها را خوش خط و در دفترچه های مرغوب بنویسید. صفحه هار ا شماره گذاری کنید و در هر چند صفحه از خلاصه حداقل یکبار شماره صفحه اصلی مطلب اصلی را یادداشت کنید تا اگر در حین مطالعه خلاصه به مشکلی برخورد کردید سریعاً بتوانید به مطلب اصلی دسترسی پیدا کنید. دقت کنید خلاصه خوب یک پنجم متن اصلی حجم دارد.
در مورد هر درس معتقدم اینکه یک دانشجو مثلاً درس ژنتیک را طی چند روز (مثلاً 15روز) بطور کامل و از چند منبع مطالعه کند و خلاصه آنرا یادداشت نماید مفیدتر است. یعنی بهتر است یک درس را تمام کنید و سراغ درس دیگر بروید البته در مورد این موضوع بیشتر بررسی کنید و امکانات و شرایط روحی خود را نیز در نظر بگیرید (نظر بعضی افراد متفاوت است).
مدیریت زمان و برنامه ریزی دقیق برای استفاده از زمان نکته مهی در موفقیت افراد است . این مهم در مقاطع خاص که زمان اهمیت بیشتری برای ما دارد بسیار حیاتی تر است. مثلاً دانشجویی که در دوره ی رقابت کنکور با مدیریت دقیق زمان و تنظیم برنامه های خود فقط 10% بهتر از دیگران از وقت خود استفاده کند در رقابت نهائی مزیت قابل توجهی خواهد داشت. برای برنامه ریزی دقیق به برشورهای مدیریت زمان منتشر شده توسط مرکز مشاوره دانشگاه تهران مراجعه کنید ( به لینک دوستان مراجعه کنید ) یا در این مورد کتاب بخوانید معمولاًً یک دوره /30/1 -/15/1 مطالعه که بعد از آن حدود نیم ساعت استراحت باشد مفید به نظر می رسد.
جدول زمانی که تهیه می کنید باید واقع بینانه بوده و شامل زمانهای کافی برای استراحت باشد. باید تأثیر اتفاقات پیش بینی نشده برروی آن نیز در نظر گرفته شود. معمولاً اولین برنامه ریزی زمانی که تدوین می کنید خطاهای زیادی دارد. نباید ناامید شوید آنقدر کار تدوین برنامه را ادامه دهید تا برنامه های شما واقعی و کارآمد شوند حداکثر تلاش خود را مبذول دارید تا به برنامه زمانی که تنظیم می کنید وفادار بمانید.
۳- روزانه چند ساعت مطالعه کنیم؟
این موضوع به نوع رشته ای که قصد شرکت در کنکور آنرا دارید و به میزان آمادگی اولیه علمی شما بستگی دارد اما معمولاً در رشته زیست شناسی برای یک دانشجوی متوسط از نظر علمی از اوائل مهرماه تا اسفند دست کم بطور متوسط باید روزی 8 ساعت مطالعه کند ( در ایام نزدیک کنکور معمولا این زمان افزایش میابد ) ضمناً دقت کنید یکماه مانده به کنکور حساسیت خاصی دارد برای آن مدت انرژی خود را حفظ کنید و طوری برنامه ریزی کنید که درآن دوره حتماً به مطالعه خلاصه های که تهیه کرده اید بپردازید.
۴- آیا می توان یک یا چند درس را که در آن کمتر تبحر داریم را حذف و بقیه درسها را بهتر و بیشتر بخوانیم؟
این روش روش درستی نیست. زیرا در هر درس معمولاً سوالات آسانی وجود دارد که با یک آمادگی نسبی می توان به آنها پاسخ داد و نمره این درس را از صفر بالاتر آورد که بسیار در نتیجه نهانی مفیداست از طرفی به نظر می رسد افرادی که درصد هایشان توازن نسبی دارد و بهتر از افرادی که تفاوت فاحشی بین درصدهای دروس مختلفشان وجود دارد نتیجه می گیرند. البته نباید اهمیت ویژه دروسی که ضریب بالا دارند را فراموش کرد.
۵- جزوه بخوانیم یا کتاب؟
در این مورد دقت کنید که نوع درس بسیار مهم است مثلاً درس سیستماتیک گیاهی در کنکور کارشناسی ارشد معمولاً 5-4 سوال دارد حال اگر قرار باشد برای این درس شما مثلاً مجموعه کتابهای کورموفیتهای ایران را که بیش از هزار صفحه و شامل چند جلد کتاب است را مطالعه کنید وقت و انرژی زیادی را صرف کرده اید. این در حالیست که با مطالعه جزوات مناسب و متوسط سیستما تیک یک و دو دست کم نیمی از سوالات سیستماتیک کنکور را می توان پاسخ داد پس برای حدود 2 سوال کنکور منطقی نیست بیش از هزار صفحه مطلب سنگین و تخصص مطالعه شود. بالعکس دروسی مثل فیزیولوژی گیاهی که خود یک درس کامل در کنکور است با 30 سوال حتماً باید کتابهای معتبر را مطالعه کرد و نه فقط یک کتاب که دست کم 2 یا3 عنوان کتاب اما به خاطر بسپارید حتی در مورد این دروس هم حتماً جزوات درسی خودتان را مطالعه کنید چون معمولاً این جزوات قسمت زیادی از سرفصلهای مصوب را دارد و چون شما این جزوه ها را در طول دوره تحصیل خوانده و امتحان داده اید این جزوات نقطه شروع خوبی برای این نوع دروس محسوب می شوند.
۶- تست زدن برای آمادگی کنکور لازم است یا نه؟
تست زدن بسیار لازم است. از یک طرف شما با روش تست زدن آشنا می شوید و از طرف دیگر در هر درس مطالب کلیدی که بیشتر در سوالات از آنها پرسش می شود را شناسائی می کنید و در زمان مطالعه این مطالب را با دقت بیشتری می خوانید .توصیه می کنم حداقل سوالات 15 سال قبل کنکور را در دسترس خود داشته باشید و مرتب به آنها مراجعه کنید. امروزه کتابهای مناسبی که این سوالات را در خود گردآوری کرده اند چاپ شده اند. قاعدتاً کتابهائی که توسط سازمان سنجش چاپ می شود باید از اعتبار بیشتری برخوردار باشند. لوحهای فشرده ای نیز توسط سازمان سنجش برای هر رشته تهیه شده است که می توانید استفاده کنید.
۷- درس زبان انگلیسی:
این درس در موفقیت دانشجویان زیست شناسی نقش کلیدی دارد. سوالات این درس از تعدادی سوال گرامر زبان انگلیسی و تعدادی سوال درک مطلب تخصصی تشکیل می شود. برای گرامر باید دانش عمومی زبان خود را افزایش دهید (با مطالعه کتابهای مفید) همچنین باید گنجینه لغات انگلیسی شما در حد قابل قبولی باشد لذا حتماً سعی کنید لغات متداول زبان انگلیسی را بطور مجزا حفظ کنید. به خاطر داشته باشید ترس از زبان و احیاناً عدم موفقیت در آن ضربه مهمی به موفقیت شما در کنکور می زند. ترجمه متون تخصصی در طول دوره تحصیل می تواند عامل کمکی در موفقیت شما در این درس باشد.
۸- به چه منابعی میتوان برای کسب اطلاعات در مورد تاریخ آزمون؛ تعداد و نوع سوالات و سایر شرایط وقوانین آن مراجعه کرد؟
دفترچه کنکور کارشناسی ارشد سالهای قبل و اطلاعات موجود در پیک سنجش( اطلاعات مفیدی در سایت سازمان سنجش در این مورد وجود داردََ؛ از جمله نمونه های دفترچه های کنکور سالهای قبل و قوانین طرح آت ت برای دیدن این اطلاعات به آدرس http://81.91.149.3/Arshad/notebook.php مراجعه کنید).
۹- از چه کسانی مشاوره بگیریم ؟
اساتید درسهای تخصصی با صلاحیت ترین افرادی هستند که میتوانند شما را راهنمائی کنند.
دانشجویانی که در سالهای قبل در رشته مورد نظر شما قبول شده اند نیزمی توانند کمک بسیار مهمی به شما در انتخاب منابع و روش مطالعه بکنند حتماً از تجارب آنها استفاده کنید .
۱۰- لیست دروس و تعداد سوالات تقریبی آنها برای گرایش علوم گیاهی(تعداد سوالها تقریبی است):
1- مجموعه سوالات گیاهشناسی مجموعاً شامل 30سوال:
سیستماتیک گیاهی 1 4-2 سوال
سیستماتیک گیاهی 2 4-2 سوال
جلبک شناسی 3-1 سوال
قارچ شناسی 3-1 سوال
اکولوژی گیاهی 3-1 سوال
اکولوژی عمومی 3 -1 سوال
مرفولوژی 3-1 سوال
تشریع 4-1 سوال
ریخت زائی و اندام زائی در گیاهان 4-1 سوال
اصول و روشهای رده بندی 4-1 سوال
2- فیزیولوژی گیاهی:
فیزیولوژِ گیاهی1 حدود 10 سوال
فیزیولوژی گیاهی 2 حدود 10 سوال
رشد و نمو حدود 10سوال
۳-بیوشیمی:
بیوشیمی 1 و2 مجموعاً 30 سوال
۴-ژنتیک: مجموعاً 30 سوال
۵-زیست شناسی سلولی و ملکولی مجموعاً 30سوال
۶-زبان تخصصی مجموعاً 30سوال
۱۱- منابع :
ژنتیک: تامپسون- محمد تقی آساد- دکتریوسف سیدنا – استانسفیلد- .
سلولی و ملکولی: مریم خالصی -دکتراحمد مجد – دکترگیتی امتیازی.
بیوشیمی: استرایر ترجمه هیات مولفان خانه زیست شناسی- لنینجر ترجمه رضا محمدی- و بیوشیمی تالیف دانیال زاده.
فیزیولوژی گیاهی: هاپکینر، ترجمه علی احمدی و ... انتشارات دانشگاه تهران.
فیزیولوژی گیاهی -تایزوزایگر-ترجمه لاهوتی ، کافی و...
سیستماتیک گیاهی ۱ - جزوه سیستماتیک گیاهی ۱ دانشگاه زابل ترجمه و گردآوری احمد اسماعیلی طاهری. بهار ۱۳۸۱.
ریخت رائی و اندام زائی در گیاهان- دکتر عطری- انتشارات دانشگاد ارومیه.
اصول و روشهای رده بندی -ساموئل جونزو.. ، ترجمه دکتر رحیمی نژاد - انتشارت مرکز نشر دانشگاهی.
زبان انگلیسی: کتاب زبان تخصصی علوم پایه- انتشارات سمت
۱۲-آمار شرکت کنندگان در رشته مجموعه زیست شناسی:
مطابق گزارش سازمان سنجش آمار کل شرکت کنندگان در مجموعه
زیست شناسی در سال ۸۵ تعداد ۹۹۴۵ نفر بوده است که ۷۹۴ نفر در
آن پذیرفته شده اند که ۶۲۲ نفر از انها دختر بوده اند. معدل متوسط قبول شدگان ۱۵.۳۰ بوده است.
۱۳- درصدهای دروس چند دانشجوی کارشناسی ارشد در آزمون کارشناسی ارشد:
۱- قبول شده سیستماتیک گیاهی روزانه دانشگاه شهید بهشتی در سال ۸۵:
رتبه در گرایش گیاهی= ۱۵
زبان= ۱۵ درصد
ژنتیک= ۳۰ درصد
بیوشیمی= ۶۳ درصد
فیزیولوژی= ۵۱ درصد
گیاهشناسی= ۳۹ درصد
سلولی= ۶۶ درصد
۲- قبول شده کارشناسی ارشد جانوری گرایش تکوین روزانه در دانشگاه شهید بهشتی ذر سال ۸۴:
زبان= ۲۲ درصد
بیوشیمی= ۶۳ درصد
سلولی= ۵۷ درصد
ژنتیک = ۴۰ درصد
جانورشناسی= ۵۵ درصد
فیزیولوژی جانوری= ۷۵ درصد
۳- قبول شده کارشناسی ارشد جانوری گرایش بیوسیستماتیک روزانه شهید بهشتی در سال ۸۵:
رتبه در گرایش جانوری= ۳۵
زبان= ۴۵ درصد
سلولی= ۷۲ درصد
جانورشناسی ۱۸ درصد
بیوشیمی= ۳۵ درصد
ژنتیک= ۴۶ درصد
فیزیولوژی جانوری= ۷۰ درصد
۴- قبول شده روزانه ژنتیک دانشگاه تبریزدر سال ۸۵:
رتبه در رشته ژنتیک = ۱۲
ژنتیک= ۸۱ درصد
بیوشیمی= ۷۶ درصد
میکروبیولوژی= ۳۰ درصد
سلولی= ۸۳ درصد
بیوفیزیک= ۳۳ درصد
زبان= ۳۶ درصد
با آرزوی موفقیت مجدد برای تک تک شما عزیزان
30/7/85 احمد اسماعیلی طاهری
